“Chuyển đổi từ than sang năng lượng tái tạo đang trở thành xu thế bắt buộc trong ngành năng lượng công nghiệp tại Đông Nam Á, đặc biệt tại hai quốc gia phát thải lớn là Việt Nam và Indonesia.”

Chuyển Đổi Từ Than Sang Năng Lượng Tái Tạo Ở Đông Nam Á: Cơ Hội Và Thách Thức Cho Việt Nam Và Indonesia

🌏 Vì sao Đông Nam Á cần từ bỏ than?

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các cam kết về phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), việc giảm dần điện than và chuyển sang năng lượng tái tạo không còn là lựa chọn, mà là bắt buộc. Đông Nam Á, với nhu cầu điện năng tăng nhanh, đang đối mặt với thách thức phải đảm bảo an ninh năng lượng mà vẫn cắt giảm phát thải.

Hai quốc gia điển hình là Việt Nam và Indonesia, chiếm hơn 50% tổng lượng phát thải CO₂ từ than của khu vực, đang đứng trước thời điểm mang tính quyết định.

🔍 Thực trạng sử dụng than tại Việt Nam và Indonesia

Than đá vẫn đóng vai trò then chốt trong hệ thống năng lượng của nhiều quốc gia Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam và Indonesia. Dù cả hai nước đã bắt đầu quá trình chuyển dịch năng lượng, than vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong phát điện và kinh tế, đặt ra nhiều thách thức trong lộ trình giảm phát thải.

⚡ Việt Nam

Việt Nam hiện có khoảng 40% công suất phát điện từ than. Trong Quy hoạch điện VIII, Chính phủ đã đưa ra lộ trình giảm dần các nhà máy nhiệt điện than cũ và không phê duyệt mới sau năm 2030.

Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc chuyển dịch nguồn cung và phân bổ lưới điện chưa đủ linh hoạt để hấp thụ năng lượng tái tạo lớn.

⚡ Indonesia

Indonesia là nước xuất khẩu than lớn thứ 2 thế giới, với hơn 60% điện năng đến từ than. Chính phủ nước này đã ký kết JETP (Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng) trị giá 20 tỷ USD để hỗ trợ từ bỏ than vào năm 2040.

Dù vậy, Indonesia vẫn đang phải vật lộn với các rào cản kỹ thuật, tài chính và chính trị.

🌱 Cơ hội từ năng lượng tái tạo

Trong bối cảnh áp lực cắt giảm khí thải ngày càng tăng, năng lượng tái tạo đang mở ra cơ hội phát triển bền vững cho các quốc gia Đông Nam Á. Việt Nam và Indonesia đều sở hữu tiềm năng lớn về các nguồn năng lượng sạch như điện gió, mặt trời, thủy điện và địa nhiệt.

🔋 Việt Nam – Điện gió và điện mặt trời

Việt Nam là quốc gia có tiềm năng lớn về điện gió và điện mặt trời. Năm 2023, hơn 30% sản lượng điện đến từ nguồn tái tạo. Chính sách ưu đãi giá FIT trước đây đã tạo bùng nổ đầu tư.

Hiện tại, nhu cầu về chính sách ổn định và cơ chế đấu thầu minh bạch là rất cấp thiết.

🔋 Indonesia – Năng lượng địa nhiệt và thủy điện

Indonesia sở hữu nguồn địa nhiệt lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên, tỷ lệ khai thác vẫn còn thấp. Việc phát triển địa nhiệt kết hợp thủy điện có thể giúp Indonesia duy trì an ninh năng lượng mà không cần phụ thuộc vào than.

💰 Tài chính xanh và chuyển dịch công bằng

Việc huy động tài chính không chỉ dừng lại ở con số, mà còn phụ thuộc vào khả năng thiết kế các dự án khả thi, minh bạch và có tác động xã hội rõ ràng. Các khoản đầu tư từ JETP, ADB hay thông qua trái phiếu xanh sẽ chỉ phát huy hiệu quả nếu được tích hợp vào một chiến lược chuyển dịch năng lượng toàn diện và có sự phối hợp chặt chẽ giữa khu vực công và tư.

Bên cạnh đó, yếu tố công bằng cần được đặt lên hàng đầu. Chuyển dịch năng lượng không thể thành công nếu bỏ quên lực lượng lao động truyền thống. Việc hỗ trợ đào tạo lại, chuyển đổi nghề nghiệp và đảm bảo sinh kế cho người lao động trong ngành than là điều kiện tiên quyết để quá trình chuyển đổi diễn ra bền vững và không gây bất ổn xã hội.

⚖️ Chính sách và cam kết quốc tế

Trước yêu cầu toàn cầu về giảm phát thải và chuyển dịch năng lượng, Việt Nam và Indonesia đã tích cực tham gia các sáng kiến quốc tế như COP26 và JETP. Những cam kết này không chỉ thể hiện trách nhiệm môi trường, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn tài chính và công nghệ xanh từ các đối tác phát triển.

Việt Nam cam kết đạt Net Zero vào năm 2050 và loại bỏ nhiệt điện than dần từ sau 2030. Indonesia hướng tới năm 2040. Tuy nhiên, hai quốc gia vẫn cần:

• Xây dựng cơ chế pháp lý hỗ trợ tư nhân đầu tư năng lượng tái tạo.

• Cải tổ lưới điện quốc gia để hấp thụ nguồn tái tạo biến động.

• Kết nối với ASEAN Power Grid để xuất nhập khẩu điện sạch.

🧩Kết luận: Hành trình dài nhưng tất yếu

Việc từ bỏ than không chỉ đơn thuần là thay đổi nguồn năng lượng, mà là quá trình tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái năng lượng – từ đầu tư, công nghệ đến hạ tầng và nhân lực. Điều này đòi hỏi sự đồng thuận từ nhiều bên: chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng. Nếu được thực hiện đúng cách, quá trình chuyển dịch này sẽ không chỉ giảm phát thải mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh, tạo ra việc làm mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên carbon thấp.

(Vn-Industry)

Nguồn: Tổng hợp

Trang chủ: https://vn-industry.com