“Đông Nam Á đang tăng cường năng lượng tái tạo, nhưng tích hợp vào lưới điện đối diện nhiều thách thức về kỹ thuật, tài chính và chính sách.”

Phát triển năng lượng tái tạo và thách thức tích hợp vào lưới điện tại Đông Nam Á

Đông Nam Á có tiềm năng to lớn về nguồn năng lượng sạch như mặt trời, gió, thủy điện và địa nhiệt. Tuy nhiên, việc tích hợp năng lượng tái tạo vào lưới điện đang đối mặt nhiều thách thức trong việc tích hợp bao gồm kỹ thuật, tài chính, chính sách và xã hội. Bài viết này phân tích các khía cạnh chính và đề xuất giải pháp.

⚡ I. Tiềm năng và tăng trưởng năng lượng tái tạo

☀️ 1. Các nguồn năng lượng chủ lực

• Năng lượng mặt trời: Đông Nam Á có bức xạ cao quanh năm, dẫn tới sự tăng mạnh của các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, Thái Lan, Indonesia. Dự án nổi bật cuối năm 2023 là hệ thống mặt trời nổi Cirata (145 MW) tại Indonesia.

• Gió, thủy điện, địa nhiệt: Gió mạnh tại Philippines – Việt Nam; địa nhiệt tiềm năng tại Indonesia và Philippines; thủy điện lớn ở Lào, Campuchia.

💰 2. Đầu tư và chính sách

Theo IEA, đến năm 2030 cần tăng 2,7 lần công suất toàn cầu, trong đó từng nước Đông Nam Á cần cải thiện khung chính sách và cơ chế tài chính. Báo cáo của Bain & Company nêu rõ: khu vực bị “lẹt đẹt” về đầu tư xanh với nguồn vốn sạch chỉ chiếm 10% tổng năng lượng, tỷ lệ này cần tăng gấp 5 lần để đạt mục tiêu khí hậu.

🌐 II. Thách thức khi tích hợp lưới điện

🔌 1. Lưới điện chưa phù hợp

• Hạ tầng truyền tải thiếu khả năng tương thích với nguồn điện biến động như mặt trời và gió.

• Việt Nam đặt mục tiêu 1.650 MW năng lượng tái tạo vào 2020, nhưng hạ tầng chưa theo kịp, nhiều dự án chưa đảm bảo lưu trữ và truyền tải .

• Các sự cố như cố định năng lượng bị “đánh cược” do lưới điện không linh hoạt, thiếu bộ lưu trữ và thiết bị điều khiển thông minh.

2. Kỹ thuật và vận hành

• Thiếu độ ổn định tần số, điện áp, chẳng hạn hệ thống AC dễ bị dao động điện áp khi áp dụng năng lượng tái tạo lớn.

• Mất quán tính hệ thống do giảm máy phát đồng bộ, gây khó khăn khi hệ thống mất cân bằng.

• Cần ứng dụng VSC–HVDC, pin lưu trữ, dịch vụ điều chỉnh tải để đảm bảo cân bằng cung cầu.

3. Tài chính và chính sách

• Các quốc gia như Indonesia cần khoảng 154 tỷ USD để đạt 23% năng lượng tái tạo năm 2025, song thiếu chính sách ổn định và thu hút tư nhân.

• Một số dự án quy mô lớn đang bị đình trệ do chính sách rút hỗ trợ, ví dụ như Việt Nam cắt giảm giá FiT dự án gió – điện mặt trời từ 2025.

• Thách thức khác là hệ khung liên kết quốc tế yếu kém; ASEAN Power Grid có đến 13 liên kết với 5.212 MW, nhưng phải mở rộng vượt qua rào cản pháp lý và đường truyền kỹ thuật.

4. Sự chênh lệch phát triển giữa các quốc gia

• Các nước như Philippines và Thái Lan có lưới điện linh hoạt, sẵn sàng tích hợp năng lượng tái tạo; trong khi Lào, Campuchia, Myanmar còn hạn chế chức năng và thiếu thị trường điều độ.

• Sự chênh lệch này gây khó khăn khi kết nối xuyên biên giới, dù có ước vọng như Singapore nhập khẩu điện từ Lào, Indonesia và Campuchia.

5. Các yếu tố xã hội và môi trường

• Một số dự án địa nhiệt bị người dân địa phương phản đối do ảnh hưởng môi trường và vấn đề an toàn.

• Thiếu nhận thức, thông tin minh bạch và cơ chế chia sẻ lợi ích cộng đồng.

🌟 III. Giải pháp chính sách và kỹ thuật

1. Nâng cấp lưới điện

• Đầu tư mạnh vào lưới điện thông minh, pin lưu trữ và điều khiển từ xa

• Ứng dụng giải pháp kỹ thuật như VSC–HVDC, thiết bị điều tiết điện áp/gia cố độ ổn định 

2. Cải cách chính sách và tài chính

• Thiết lập khung pháp lý bền vững, cam kết giá FiT rõ ràng, minh bạch. Ví dụ Indonesia cần khắc phục sự không nhất quán trong chính sách để thu hút đầu tư.

• Áp dụng mô hình tài chính phối hợp: trái phiếu xanh, đầu tư kết hợp chính- tư, tín dụng carbon

3. Tăng cường hợp tác liên quốc gia

• Thúc đẩy ASEAN Power Grid và các thỏa thuận mua bán điện xuyên biên giới (ví dụ dự án nhập khẩu của Singapore) 

• Chuẩn hóa kỹ thuật, khung pháp lý, tổ chức thị trường điện khu vực.

4. Nâng cao nhận thức và cộng đồng hóa

• Triển khai các chương trình đào tạo, truyền thông để nâng cao hiểu biết về lợi ích năng lượng tái tạo và bảo vệ môi trường

• Ban hành quy trình tham vấn cộng đồng rõ ràng, đảm bảo quyền lợi người dân và giám sát các tác động văn hóa – môi trường.

Kết luận về phát triển năng lượng tái tạo tại Đông Nam Á

Đông Nam Á đang có cơ hội vàng để đẩy mạnh năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, để thu được lợi ích thực tiễn từ việc tích hợp vào lưới điện, khu vực phải vượt qua các thách thức kỹ thuật, tài chính và chính sách. Bằng cách nâng cấp hạ tầng, cải tổ chính sách, thúc đẩy hợp tác khu vực, và huy động cộng đồng, Đông Nam Á hoàn toàn có thể xây dựng hệ thống năng lượng xanh, an toàn và bền vững.

(Vn-Industry)

Nguồn: Tổng hợp

Trang chủ: https://vn-industry.com