“Than đá Việt Nam đắt hơn nhập khẩu do khai thác khó khăn, thuế phí cao, kỹ thuật hạn chế, thiếu chính sách hỗ trợ.”

VÌ SAO THAN ĐÁ VIỆT NAM ĐẮT HƠN THAN ĐÁ NHẬP KHẨU?

Nhu cầu nhập khẩu than của Việt Nam đang tăng mạnh để phục vụ sản xuất điện và công nghiệp.

GIỚI THIỆU

Thực trạng ngành than Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt nguy cơ thiếu năng lượng đáp ứng nhu cầu kinh tế. Nguồn cung than cho sản xuất điện không đủ đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Hiện có khoảng 107 doanh nghiệp hoạt động trong ngành than. Viancomin sản xuất 41 triệu tấn, Vietmindo 3 triệu tấn và Tổng công ty Đông Bắc 3 triệu tấn.

Trong khai thác lộ thiên, việc áp dụng công nghệ khai thác tiên tiến giúp tăng năng suất lao động. Tuy nhiên, điều kiện khai thác ngày càng khó khăn và phức tạp. Các mỏ than lộ thiên đều khai thác xuống sâu hơn, gây ra rủi ro tăng cao.

Trong khai thác than hầm lò, điều kiện địa chất phức tạp với vỉa than khó áp dụng cơ giới hóa. Khai thác sâu, áp lực lớn và nguy cơ cháy nổ khí mỏ dẫn đến chi phí khai thác tăng cao. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của than trong nước so với than nhập khẩu. Tiêu thụ than trong nước khó khăn, than tồn kho tăng, ảnh hưởng đến sản xuất và đầu tư.

Hoạt động của lò hơi dựa trên việc chuyển đổi năng lượng từ nhiên liệu đốt hoặc điện thành nhiệt, sau đó sử dụng nhiệt này để đun sôi nước và tạo ra hơi bão hòa trong môi trường áp lực cao. Tùy thuộc vào thiết kế, lò hơi có thể sử dụng nhiều loại nhiên liệu khác nhau như dầu, gas, than đá, biomass, hay rác thải.

Nghịch lý xuất – nhập khẩu than đá

Theo cân đối cung cầu than giai đoạn 2017 – 2030, than cục, than cám chất lượng cao không có nhu cầu sử dụng trong nước. Việc xuất khẩu than sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu than để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Theo Tổng cục Hải quan, năm 2023, Việt Nam nhập khẩu hơn 51,1 triệu tấn than, trị giá hơn 7,1 tỷ USD. Sản lượng nhập khẩu từ Úc là 19,889,709 tấn, Indonesia 19,257,469 tấn và Nga 4,375,526 tấn. Than nhập khẩu chủ yếu là antraxit, than bitum và than cốc cho ngành thép. Việt Nam đã mua than từ 23 quốc gia, chủ yếu từ Indonesia, Australia và Nga.

Dự báo đến năm 2025, Việt Nam sẽ cần nhập khẩu trên 71 triệu tấn than. Đến năm 2030, lượng nhập khẩu là trên 90 triệu tấn và năm 2045 là hơn 95,5 triệu tấn. Việt Nam đã chuyển từ nước xuất khẩu than thành nước nhập khẩu than ròng.

Những lý do khiến giá than trong nước cao

  • Địa hình mỏ than
Giá than nhập khẩu thấp hơn nhờ địa hình thuận lợi cho việc khai thác tại một số mỏ. Mỏ than ở các quốc gia khác thường dễ tiếp cận. Đa số mỏ khai thác tại Việt Nam ở dưới sâu, chi phí khai thác tăng cao.

  • Kỹ thuật khai thác
Hiện nay, trữ lượng than có điều kiện khai thác thuận lợi đã cạn kiệt. Khai thác xuống sâu và đi xa hơn làm tăng rủi ro và chi phí đầu tư. Ngành than Việt Nam sẽ chuyển sang khai thác hầm lò, loại hoạt động nặng nhọc và nguy hiểm.

  • Chính sách thuế, phí trong nước
Than đá trong nước chịu tác động từ các chính sách thuế. Thuế tài nguyên môi trường đã tăng hơn 10%, cao hơn mức trung bình thế giới. Chính sách thuế, phí cao làm giá thành sản phẩm tăng.

  • Chính sách hỗ trợ của chính phủ sở tại
Chính phủ các quốc gia như Indonesia và Úc hỗ trợ mạnh mẽ các doanh nghiệp khai thác than. Các biện pháp hỗ trợ giúp giảm chi phí sản xuất và vận chuyển, làm giảm giá thành sản phẩm.

Dự báo tiêu thụ than trong nước

Đến năm 2030, nhu cầu than của Việt Nam dự báo khoảng 65,65 triệu TOE, tương đương 0,63 TOE/người. Tài nguyên than là nguồn lực quan trọng, cần khai thác tận thu tối đa để phát triển kinh tế-xã hội. Cần hoạch định chiến lược và có chính sách phù hợp để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

KẾT LUẬN

Ngành công nghiệp than đá Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức, từ khai thác sâu hơn và chi phí cao đến sự cạnh tranh từ than nhập khẩu. Việt Nam đã trở thành nước nhập khẩu than ròng do nhu cầu năng lượng tăng cao, đặc biệt là trong sản xuất điện và công nghiệp. Những yếu tố như địa hình khó khăn, kỹ thuật khai thác hạn chế và chính sách thuế phí cũng đóng vai trò làm tăng giá than trong nước. Để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và sự phát triển bền vững, cần có chiến lược quản lý tài nguyên than hợp lý và các chính sách hỗ trợ phù hợp từ chính phủ.

(Vn-Industry.)

Home page: https://vn-industry.com/