“ASEAN đang nỗ lực phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, với mục tiêu dẫn đầu và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu”

ASEAN dẫn đầu ngành công nghiệp bán dẫn

Tiềm năng phát triển

GIỚI THIỆU

Ngành công nghiệp bán dẫn đang trở thành yếu tố then chốt trong việc định hình lợi thế kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh này, ASEAN nổi lên như một khu vực có tiềm năng to lớn để dẫn dắt và phát triển lĩnh vực này. Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn củng cố vị thế chiến lược của khu vực trên bản đồ công nghệ thế giới.

Hình 1: Các lãnh đạo ASEAN tại phiên đối thoại với đại diện AIPA ngày 9-10 tại Lào (Nguồn: Internet)

Tiềm năng của ASEAN trong ngành công nghiệp bán dẫn

Trước hết, ASEAN sở hữu nguồn nhân lực dồi dào và trẻ trung, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển ngành công nghiệp bán dẫn. Các quốc gia như Malaysia, Việt Nam và Thái Lan đã đầu tư mạnh mẽ vào giáo dục và đào tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực STEM, nhằm chuẩn bị cho lực lượng lao động chất lượng cao. Điều này giúp khu vực trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư quốc tế trong lĩnh vực công nghệ cao.

Hơn nữa, vị trí địa lý chiến lược của ASEAN, nằm giữa các thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao thương và hợp tác quốc tế. Việc này không chỉ giúp giảm chi phí vận chuyển mà còn tăng cường khả năng tiếp cận thị trường, thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn trong khu vực.

Hình 2:Ngành công nghiệp bán dẫn đang phát triển

CÁC NƯỚC DẪN ĐẦU CỦA ASEAN VỀ BÁN DẪN

Singapore: Trung tâm sản xuất bán dẫn của khu vực

Singapore là trung tâm sản xuất bán dẫn với chuỗi sản xuất hoàn chỉnh từ thiết kế đến thử nghiệm vi mạch. Các công ty lớn như ST, Infineon, MediaTek, Micron, ASE và JCET đều đặt nhà máy tại đây.

Micron có trụ sở toàn cầu và ba nhà máy sản xuất bán dẫn, cùng cơ sở lắp ráp thử nghiệm tại Singapore. Infineon cũng đặt trụ sở khu vực tại đây, quản lý R&D, chuỗi cung ứng và tiếp thị. Global Foundries và UMC đều có nhà máy sản xuất chip 40nm tại Singapore. Các nhà sản xuất chip toàn cầu đã đầu tư gần 200 tỷ USD vào quốc gia này. Global Foundries đầu tư 4 tỷ USD để mở rộng công suất lên 1,5 triệu tấm wafer 300mm mỗi năm, trong khi UMC đầu tư 5 tỷ USD vào nhà máy sản xuất chip 22 và 28nm để phục vụ nhu cầu 5G và ô tô điện.

Malaysia: Khẳng định vị thế trong khu vực

Malaysia tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong ngành công nghiệp bán dẫn. Theo báo cáo của HSBC, Malaysia đã giành được thị phần đáng kể trong một số phân khúc của ngành bán dẫn nhờ dòng vốn công nghệ ổn định từ Mỹ và châu Âu. Cụ thể, nước này chiếm gần 45% thị phần trong phân ngành mạch tích hợp (IC) chỉ sau một năm, cùng với 10% thị phần trong các loại chip xử lý và chip khuếch đại. Đảo Penang của Malaysia đã trở thành trung tâm quan trọng cho sản xuất bán dẫn, thu hút nhiều công ty công nghệ đa quốc gia như Intel, Micron và Infineon. Sự phát triển này không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của Malaysia mà còn củng cố vai trò của ASEAN trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Hình 3:Ngành công nghiệp bán dẫn tại Malaysia

Việt Nam: Đối thủ cạnh tranh và đối tác tiềm năng

Việt Nam đang nổi lên như một đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ trong lĩnh vực bán dẫn. Chính phủ Việt Nam đã thể hiện quyết tâm thúc đẩy ngành công nghiệp này thông qua Đề án “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng tới năm 2050”. Đề án này tập trung vào việc đầu tư vào giáo dục và đào tạo, đặc biệt trong các chương trình STEM, nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn.

Hơn nữa, Việt Nam đang tích cực hợp tác với các đối tác quốc tế, đặc biệt là Nhật Bản, để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn. Bộ Kinh tế và Công nghiệp Nhật Bản đã công bố kế hoạch đầu tư hơn 10 tỷ USD để phát triển lĩnh vực này, mở ra cơ hội hợp tác lớn cho Việt Nam.

Hình 4:Ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam

Thái Lan: Nỗ lực thu hút đầu tư vào ngành bán dẫn

Thái Lan đang chủ động thu hút đầu tư vào ngành công nghiệp bán dẫn trong bối cảnh cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng leo thang. Hội đồng Đầu tư Thái Lan (BOI) dự kiến sẽ hoàn thiện bản dự thảo chiến lược cho ngành bán dẫn trong vòng 90 ngày tới và thuê một công ty tư vấn để phát triển lộ trình cho lĩnh vực này. Thái Lan đặt mục tiêu thu hút khoảng 500 tỷ baht (tương đương 14,7 tỷ USD) đầu tư vào ngành bán dẫn vào năm 2029, tập trung vào lĩnh vực điện tử công suất. Các công ty như Analog Devices, Sony, Toshiba và Infineon đã có mặt tại Thái Lan, cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ của quốc gia này trong lĩnh vực bán dẫn.

Hình 5:Ngành công nghiệp bán dẫn tại Thái Lan

Bắc Ninh, Việt Nam: Điểm sáng trong thu hút đầu tư

Bắc Ninh tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Trong tháng 1 năm 2025, tỉnh này đã thu hút được 1,42 tỷ USD vốn đăng ký, chiếm 32,2% tổng vốn đăng ký của cả nước và tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm trước. Sự tăng trưởng này cho thấy Bắc Ninh đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là ngành công nghiệp bán dẫn.

Nhà máy bán dẫn công nghệ cao Amkor Bắc Ninh

Hợp tác khu vực và quốc tế: Chìa khóa cho sự phát triển

Các quốc gia ASEAN nhận thức rõ rằng hợp tác khu vực và quốc tế là yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn. Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) đã kiến nghị tăng cường hợp tác công – tư, khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực nghiên cứu và phát triển, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Việc phối hợp tháo gỡ các rào cản đối với thương mại, đầu tư và tăng cường bảo vệ sở hữu trí tuệ cũng được đề xuất nhằm tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ngành.

CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP BÁN DẪN TẠI ASEAN

Ngành công nghiệp bán dẫn đang trở thành yếu tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế kỹ thuật số toàn cầu. ASEAN, với những lợi thế về nhân lực, vị trí địa lý và chính sách thu hút đầu tư, có tiềm năng lớn để trở thành trung tâm sản xuất và phát triển bán dẫn. Tuy nhiên, để duy trì vị thế này, khu vực cũng phải đối mặt với nhiều thách thức.

Cơ hội phát triển ngành công nghiệp bán dẫn tại ASEAN

Tăng trưởng nhu cầu toàn cầu

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, xe điện và công nghệ 5G đang thúc đẩy nhu cầu về chip bán dẫn. ASEAN có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu khi các công ty quốc tế đang tìm kiếm sự đa dạng hóa khỏi Trung Quốc.

Chính sách ưu đãi và thu hút đầu tư nước ngoài

Các quốc gia như Malaysia, Việt Nam, và Thái Lan đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ ngành bán dẫn. Malaysia đã trở thành trung tâm gia công chip, Việt Nam đang phát triển lĩnh vực thiết kế vi mạch, trong khi Thái Lan tập trung thu hút các công ty sản xuất bán dẫn.

Nguồn nhân lực dồi dào và chi phí cạnh tranh

ASEAN có lực lượng lao động trẻ và chi phí nhân công thấp hơn so với các quốc gia phát triển. Nhiều quốc gia trong khu vực đang đầu tư mạnh vào đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực STEM để đáp ứng nhu cầu của ngành bán dẫn.

Định vị chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu

ASEAN có vị trí địa lý thuận lợi, gần các thị trường lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ. Điều này giúp khu vực trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, đặc biệt khi các công ty Mỹ và châu Âu đang tìm cách mở rộng sản xuất ra ngoài Trung Quốc.

Thách thức đối với ngành công nghiệp bán dẫn tại ASEAN

Thiếu chuỗi cung ứng hoàn chỉnh

Hiện nay, các quốc gia ASEAN chủ yếu tham gia vào khâu gia công và lắp ráp chip, trong khi các công đoạn giá trị cao như thiết kế và sản xuất wafer vẫn nằm ở Mỹ, Đài Loan và Hàn Quốc. Để cạnh tranh, ASEAN cần đầu tư nhiều hơn vào các công đoạn có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.

Sự cạnh tranh từ các khu vực khác

Bên cạnh Trung Quốc và Ấn Độ, nhiều quốc gia khác như Mexico và Brazil cũng đang đầu tư vào ngành bán dẫn. Điều này tạo áp lực cạnh tranh lên ASEAN trong việc thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao chất lượng sản xuất.

Hạn chế về cơ sở hạ tầng và công nghệ

Việc phát triển ngành bán dẫn đòi hỏi hệ thống hạ tầng hiện đại, bao gồm các nhà máy sản xuất với công nghệ tiên tiến và nguồn điện ổn định. Một số quốc gia ASEAN vẫn đang đối mặt với các vấn đề về năng lượng, logistics và quy trình sản xuất, làm hạn chế sự phát triển của ngành.

Thiếu hụt nhân lực chất lượng cao

Dù có lợi thế về nguồn nhân lực dồi dào, nhưng số lượng kỹ sư và chuyên gia có trình độ cao trong ngành bán dẫn tại ASEAN vẫn còn hạn chế. Việc thu hút nhân tài và đào tạo đội ngũ chuyên sâu trong lĩnh vực này là một thách thức lớn.

Rủi ro về địa chính trị và chính sách thương mại

Ngành bán dẫn chịu ảnh hưởng lớn từ các chính sách thương mại và căng thẳng địa chính trị giữa các cường quốc. Sự thay đổi trong chính sách của Mỹ và Trung Quốc có thể tác động đến các chuỗi cung ứng tại ASEAN, gây khó khăn trong việc hoạch định chiến lược phát triển dài hạn.

KẾT LUẬN

Ngành công nghiệp bán dẫn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế và công nghệ của ASEAN. Với những tiềm năng sẵn có, cùng với chiến lược phát triển hợp lý và hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên, ASEAN hoàn toàn có khả năng dẫn dắt và trở thành trung tâm quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Việc này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn nâng cao vị thế của khu vực trên trường quốc tế.

(Vn-Industry.)

Home page: https://vn-industry.com/